Eser Sözleşmesinde Uygulama Projelerinde Yer Almayan İmalatların İlave İş Kapsamında Ödenmesi Sorunu
1. Giriş
Kamu yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ilave işlerin bedelinin ödenmesi hususunda önemli bir değerlendirme sunmaktadır. Kamu ihale uygulamalarında sıkça karşılaşılan “proje dışında kalan işlerin” nasıl değerlendirileceği ve hangi şartlarda bedel talep edilebileceği konularında yol göstericidir.
2. Olayın Özeti
Davacı yüklenici, davalı kamu idaresi ile arasında imzalanan yapım işine ilişkin sözleşme kapsamında çalışmaları tamamlamış, ancak idare tarafından vaziyet planında yer alan dış çevre duvarının yapılmasının talep edilmesi üzerine bu işin sözleşme kapsamında olmadığını ileri sürmüştür.
Yüklenici, söz konusu dış çevre duvarının ilave iş olduğunu, bu nedenle ek masraflar yaptığını ve hakedişlerin gecikmesi sebebiyle zarara uğradığını iddia ederek alacak talebinde bulunmuştur.
İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
3. Uyuşmazlığın Hukuki Niteliği
Uyuşmazlık, eser sözleşmesi niteliğindedir. 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu’nun 355 ve devamı (şimdiki Türk Borçlar Kanunu m.470 ve devamı) hükümleri uygulanmaktadır.
Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde kural olarak işin tüm unsurları bedel içinde kabul edilir; ancak sözleşme ve eklerinde yer almayan işlerin ayrıca bedellendirilmesi mümkündür.
Bu kapsamda, uyuşmazlığın çözümü için sözleşme belgeleri arasındaki öncelik sıralaması belirleyici olmuştur.
4. Yargıtay’ın Gerekçesi
Sözleşmenin 8.2.1. maddesinde ihale belgeleri arasındaki öncelik sırası şu şekilde düzenlenmiştir:
-
Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ)
-
İdari Şartname
-
Sözleşme Tasarısı
-
Uygulama Projesi
-
Mahal Listesi
-
Özel Teknik Şartname
-
Genel Teknik Şartname
-
Açıklamalar ve diğer ekler.
Yargıtay, bu sıralamanın delil sözleşmesi niteliğinde olduğunu ve mahkemece re’sen dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştır.
Somut olayda dış çevre duvarı, uygulama projesinde yer almamaktadır. Bu nedenle mahal listesinde bulunsa dahi, öncelik sırasına göre uygulama projesi esas alınmalı, dış çevre duvarı ilave iş olarak kabul edilmelidir.
Dolayısıyla, mahkemenin davayı tamamen reddetmesi doğru görülmemiştir. Yargıtay, dosyanın bilirkişi ek raporu alınarak, dış çevre duvarı bedelinin Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 21 ve 22. maddeleri uyarınca belirlenmesi gerektiğini belirtmiş ve kararı bozmuştur.
5. Hukuki Değerlendirme
Bu karar, ihale sözleşmelerinde belge öncelik sıralamasının önemini açık biçimde ortaya koymaktadır. Özellikle kamu ihale uygulamalarında:
-
Uygulama projeleri, mahal listeleriyle çeliştiğinde proje esas alınmalıdır.
-
Projede yer almayan işler ilave iş sayılır ve bedeli YİGŞ 21-22 çerçevesinde hesaplanabilir.
-
İlave işlerin ödenebilmesi için işin teknik ve ekonomik olarak asıl işten ayrılmasının mümkün olmaması gerekir (4735 sayılı Kanun m.24).
Bu bağlamda, Yargıtay’ın kararı, yüklenicinin korunması yönünde, ancak mevzuata bağlı kalınarak verilmiş dengeli bir içtihattır.
6. Sonuç
Eser sözleşmelerinde ve kamu yapım işlerinde sözleşme dışı işlerin bedelinin ödenmesi konusuna açıklık getirmiştir.
Karara göre:
-
Uygulama projesinde yer almayan işler ilave iş sayılır,
-
İlave iş bedeli YİGŞ hükümlerine göre belirlenmelidir,
-
Mahkemeler belge sıralamasını delil sözleşmesi olarak dikkate almak zorundadır.
