Fiyat Teklifine Dayanak Tutanaklarda Üç Aylık Dönemin Belirlenmesi ve Fatura Tarihlerinin Uygunluğu: Kamu İhale Genel Tebliği Çerçevesinde Bir İnceleme

Giriş

Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifleri ve bu tekliflere dayanak teşkil eden ağırlıklı ortalama birim satış tutanağı, isteklinin teklifinin piyasa gerçekliğine uygun olup olmadığını ortaya koyan en önemli belgelerdendir. Bu belgelerin hazırlanmasında uyulması gereken usul ve esaslar, Kamu İhale Genel Tebliği’nin  maddelerine göre ayrıntılı bir biçimde düzenlenmiştir.

Tebliğe göre fiyat teklifine dayanak tutanak hazırlanırken kullanılan fatura/alış belgelerinin tarihlerinin belirli bir üç aylık dönem içinde yer alması zorunludur. Bu çalışmada, fatura tarihlerinin iki farklı döneme yayılması nedeniyle ortaya çıkan aykırılık, hukuki ve teknik yönleriyle değerlendirilecektir.

1. Mevzuat Çerçevesi: Üç Aylık Dönemin Tespiti

Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre ağırlıklı ortalama birim satış tutanağı hazırlanırken:

• İhale ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç aylık dönem,
  ya da

• Bu dönemden önceki üç aylık dönem

esas alınır.

Önemli husus:

Bu iki dönemden yalnızca birinin seçilmesi zorunludur. İki dönemin karıştırılması veya birden fazla dönemden belge kullanılması Tebliğ’e açık aykırılık oluşturur.

Dönemler şu şekilde tanımlanır:

• İlan tarihi: 07.07.2025

• İlan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay:
  01.04.2025 – 30.06.2025

• Bundan önceki üç ay:
  01.01.2025 – 31.03.2025

Birisi seçilecek, tüm faturalar seçilen tek dönem içinde olmalıdır.

2. Somut Olay: Fatura Tarihlerinin İki Ayrı Döneme Yayılması

Sunulan tutanakta:

• Bir fatura 12.06.2025 tarihli → (Nisan–Haziran dönemi)

• Diğer fatura 27.02.2025 tarihli → (Ocak–Mart dönemi)

Dolayısıyla belgeler:

• Hem 01.04.2025–30.06.2025 döneminden,

• Hem de 01.01.2025–31.03.2025 döneminden

alınmıştır.

Bu durum, tek bir üç aylık dönemin esas alınması gerektiği yönündeki açık Tebliğ hükmüne aykırıdır.

3. Aykırılığın Hukuki Niteliği

3.1. Tebliğ’e Aykırılık

Kamu İhale Genel Tebliği 79.2.2.1 gereği, tek bir üç aylık dönem seçilmeden yapılan tutanak hazırlama işlemi usule aykırıdır.

3.2. Ağırlıklı ortalama tutarın sağlıklı hesaplanamaması

Faturaların farklı dönemlere ait olması:

• Piyasa koşullarının değişkenliği,

• Maliyetlerdeki dönemsel dalgalanmalar,

• Enflasyonun etkisi

göz önüne alındığında hesabın güvenilirliğini ortadan kaldırmaktadır.

Bu nedenle ortaya konulan tutar, gerçeği yansıtmayabilir.

3.3. Kurul ve idare kararlarına etkisi

Kamu İhale Kurulu, yerleşik kararlarında:

“Fiyat teklifine dayanak tutanakta yer alan faturaların aynı üç aylık dönem içinde olmaması açıklamayı geçersiz kılar”

şeklinde değerlendirme yapmaktadır.

Dolayısıyla açıklamanın reddedilmesi hukuken isabetlidir.

4. Neden Tek Üç Aylık Dönem Kullanılır?

Türk kamu ihale sisteminde aşırı düşük teklif sorgulamasının amacı:

• Teklifin sürdürülebilir olup olmadığını ortaya koymak,

• Piyasa fiyatlarını doğru yansıtmak,

• Manipülatif veya gerçek dışı teklifleri elemek

olarak özetlenebilir.

Bu nedenle fiyat belirlemede kullanılan belgelerin:

• Güncel,

• Uyumlu,

• Aynı ekonomik koşulları yansıtan,

bir döneme ait olması zorunludur.

İki ayrı dönem, iki farklı ekonomik durumu temsil eder ve maliyet hesabını yanıltıcı hale getirir.

5. Değerlendirme ve Sonuç

Açıklamada kullanılan belgelerin:

• biri Nisan–Haziran dönemine,

• diğeri Ocak–Mart dönemine

ait olması, doğrudan Tebliğ’e aykırı olup açıklamanın geçersiz sayılması için açık bir sebeptir.

Bu durum yalnızca şekli bir eksiklik değil, aynı zamanda:

• Ağırlıklı ortalama birim satış tutarını hatalı kılar,

• Teklifin dayanağını zayıflatır,

• Objektif değerlendirme yapılmasını engeller.

Sonuç olarak, fiyat teklifine dayanak tutanağın iki farklı dönemi kapsaması nedeniyle açıklamanın uygun olmaması hem teknik hem hukuki olarak yerindedir.