Kamu İhale Prosedürü Dışı Yapılan Ek İşlerde Bedel Talebi

Giriş

Eser sözleşmelerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, özellikle kamu kurumlarının taraf olduğu yapım işlerinde sıkça gündeme gelmektedir. Kamu idarelerinin tabi olduğu sıkı ihale prosedürleri nedeniyle, sözleşme dışı ilave işler çoğu zaman hukuki sorunlara yol açar. Bu makalede, Yargıtay’ın bozma kararına konu olan, sözleşme ve ihale süreci dışında yapılan tadilat işlerinin bedelinin talep edilmesine ilişkin önemli bir karar incelenecektir.

Kararda, yüklenicinin sözlü mutabakatla yaptığı ek işler için bedel talebi, kamu kurumlarının ihale süreçlerine uyma zorunluluğu ve vekâletsiz iş görme hükümlerinin uygulanabilirliği tartışılmıştır.

Olayın Özeti

 İşin yapımı sırasında,  yetkililer ile sözlü olarak tadilat işlerinin de yapılması kararlaştırılmış ve bu işler yüklenici tarafından tamamlanmıştır.

Yüklenici:

• Ek işler karşılığında bir kısım ödemeler aldığının, ancak bakiye bedelin ödenmediğini belirterek

• bu bedelin tahsilini talep etmiştir.

Davalı  ise:

• İhale yapılmadan yükleniciye iş verilemeyeceğini,

• Bu nedenle bedel ödeme yükümlülüğü bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul etmiş, ancak bu karar davalı tarafından temyize götürülmüştür.

Yargıtay’ın Hukuki Değerlendirmesi

1. Kamu kurumlarında ihale zorunluluğu

Davalı üniversite bir kamu kurumu olduğundan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabidir. Bu nedenle herhangi bir yapım işi:

• İhale yapılmaksızın,

• Usulüne uygun sözleşme imzalanmaksızın

yükleniciye bırakılamaz.

Ancak Yargıtay, kamu kurumu için yarar sağlayan ve faktik olarak yapılmış işler varsa, bu işler için vekâletsiz iş görme hükümleri (TBK m. 526 vd.) uyarınca bedel istenebileceğini kabul etmektedir.

2. Vekâletsiz iş görme kapsamında bedelin tespiti

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre:

• Sözleşmesiz yapılan iş için bedel yapıldığı yılın mahallî piyasa rayiçleri üzerinden hesaplanmalıdır.

• Piyasa rayiçleri zaten KDV ve yüklenici kârını içerdiğinden, hesaplamaya bunların ayrıca eklenmesi hatalıdır.

Bu kararın önemli noktası şudur:

➡️ Sözleşme dışı işin rayiç bedeli hesaplanırken ekstra yüklenici karı ve KDV eklenemez.

Kararın Önemi

Bu karar, kamu kurumları ile çalışan yükleniciler açısından büyük önem taşımaktadır. Şu sonuçlara ulaşmak mümkündür:

✔ Kamu kurumlarında sözlü talimat yeterli değildir.

Her iş mutlaka yazılı sözleşmeye bağlanmalı, ihale süreci tamamlanmalıdır.

✔ Sözleşmesiz iş yapılmış olsa bile tamamen karşılıksız değildir.

Kamu kurumu lehine yapılmış ve yarar sağlanmış işler için yüklenici, TBK m. 526 vd. gereğince bedel talep edebilir.

✔ Rayiç bedel hesabı dikkatle yapılmalıdır.

Bilirkişi raporları denetime elverişli olmalı, KDV ve kâr ayrıca eklenmemelidir.

✔ Ödenmiş kısım mutlaka hesaplamadan düşülmelidir.

Sonuç

Yargıtay, kamu kurumlarının ihale süreçlerine bağlılığına büyük önem vermekle birlikte, fiilen yapılmış ve kamu yararına olan sözleşmesiz işler için yüklenicinin bedel talep edebileceğini kabul etmektedir. Ancak bu alacak talebi, doğru rayiç bedel hesabı, şeffaf bilirkişi raporları ve geçerli mahsup işlemleri ile desteklenmelidir.