4734 Sayılı Kanun Kapsamında İhalelere Katılmaktan Yasaklama Kararlarında Yetki Unsuru ve Yargı Kararları Işığında Değerlendirme
1. Giriş
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58. maddesi, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararlarının hangi makamlar tarafından verileceğini açık biçimde düzenlemektedir. Buna göre, bakanlıklara bağlı kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan ihalelerde yasaklama kararının verilmesi Bakan’ın yetkisindedir. Yetkinin doğru kullanılmaması hâlinde yasaklama işlemi yetki yönünden sakat hâle gelecek ve iptal edilmesi gerekecektir.
Danıştay’ın son yıllarda vermiş olduğu çok sayıda karar, bu yetki unsurunun kamu ihale hukuku bakımından ne kadar kritik olduğunu ortaya koymaktadır. Bu makalede, özellikle sorunuzda aktardığınız karar doğrultusunda, müsteşar tarafından tesis edilen yasaklama işlemlerinin hukuka uygunluğu tartışılacaktır.
2. 4734 Sayılı Kanun’un 58. Maddesi ve Yetki Unsuru
Kanun maddesi uyarınca;
-
Bakanlıklara bağlı kurumların yaptığı ihalelerde yasaklama kararını Bakan verir.
-
Bakan’ın bu yetkiyi devredebilmesi için açık ve yazılı bir yetki devri işlemi bulunması gerekir.
-
Yetki devri yoksa, müsteşar veya başka bir makam tarafından verilen yasaklama kararları yetki yönünden hukuka aykırıdır.
Bu düzenleme, idarenin “yetki gaspı” ve “yetki tecavüzü” gibi hukuka aykırı işlemlere düşmesini engellemek amacı taşır.
Danıştay ilgili daire tarafından;
Bakan tarafından müsteşara yasaklama işlemini tesis etmeye ilişkin açık bir yazılı yetki devri yapılmadıkça, müsteşar tarafından imzalanan yasaklama kararları yetki yönünden hukuka aykırıdır.
Danıştay, birçok dosyada idarelere ara kararlar göndererek yetki devri belgesi talep etmiş; ancak çoğu dosyada idarelerin böyle bir yetki devri bulunmadığını bildirdiğini tespit etmiştir.
Bu durum, müsteşar tarafından yapılan yasaklama işlemlerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
4. Yetki Unsurundaki Sakatlığın Hukuki Sonuçları
Bir idari işlemde yetki unsuru kamu düzenindendir. Bu nedenle;
-
Yetki unsuru sakat olan yasaklama kararı “butlan” niteliğindedir,
-
Mahkemece resen dikkate alınır,
-
Maddi vakıalar tartışılmaksızın yalnızca yetki nedeniyle iptal edilebilir.
Bu kapsamda, müvekkiliniz hakkında müsteşar tarafından imzalanan bir yasaklama işlemi varsa, bu işlemin geçerli olabilmesi için:
-
Bakan tarafından verilmiş açık bir yetki devri belgesi olmalıdır.
-
Bu belge, dava dosyasına idarece sunulmalıdır.
Yetki devri yoksa veya idare belge sunamazsa, Danıştay içtihadı gereği yasaklama kararı yetki yönünden hukuka aykırı kabul edilerek iptal edilmelidir.
5. Sonuç
Danıştay’ın istikrarlı kararları, 4734 sayılı Kanun’un 58. maddesi gereğince bakanlıklara bağlı idarelerin yaptığı ihalelerde yasaklama kararının yalnızca Bakan tarafından verilebileceğini açıkça ortaya koymaktadır. Müsteşar tarafından tesis edilen bu tür işlemlerin hukuken geçerli olabilmesi için yazılı yetki devri zorunludur.
Somut olayda da, idare tarafından mahkemeye sunulan belgeler arasında böyle bir yetki devrinin bulunmadığı görülmektedir. Bu nedenle müvekkil hakkında verilen yasaklama kararının yetki yönünden hukuka aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
