Kısmi Teklife Açık İhalelerde Aynı IP Adresinden Teklif Verilmesinin Hukuki Değerlendirilmesi
1. Giriş
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, kamu kaynaklarının saydam, rekabetçi ve verimli biçimde kullanılmasını amaçlayan temel düzenlemedir. Bu kapsamda Kanun’un 17’nci maddesinde, rekabeti bozucu ve ihale sürecini sakatlayıcı nitelikteki fiil ve davranışlar yasaklanmış; 58’inci maddede ise bu fiilleri işleyenler hakkında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama yaptırımı öngörülmüştür.
Uygulamada özellikle kısmi teklife açık ihalelerde, farklı isteklilerin farklı kısımlara verdikleri tekliflerin aynı IP adresinden sunulması, 17’nci maddede düzenlenen yasak fiil ve davranışlar kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği noktasında tereddütler doğurmaktadır. İnceleme konusu olay bu tartışmayı somutlaştırması bakımından önem taşımaktadır.
2. İlgili Mevzuat Çerçevesi
2.1. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
Kanun’un 17’nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan;
-
(b) bendi: İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak,
-
(d) bendi: Alternatif teklif verebilme halleri dışında bir istekli tarafından birden fazla teklif verilmesi
yasak fiil ve davranışlar arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun’un 58’inci maddesinde ise bu fiilleri işleyenler hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama yaptırımı düzenlenmiştir.
2.2. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği
Yönetmeliğin 28’inci maddesinin altıncı fıkrasında, kısmi teklife açık ihalelerde yeterlik değerlendirmesinin her bir kısım için ayrı ayrı yapılacağı açıkça hüküm altına alınmıştır.
2.3. Kamu İhale Genel Tebliği
Genel Tebliğ’in 16.4’üncü maddesinde;
-
Kısmi teklife imkan tanınan ihalelerde isteklilerin işin tamamına veya bir kısmına teklif verebileceği,
-
Yeterlik ve teklif değerlendirmesinin her bir kısım bakımından ayrı yapılacağı,
-
Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin her kısım için ayrıca belirleneceği
hususları ayrıntılı biçimde açıklanmıştır.
2.4. İdari Şartname Düzenlemeleri
İhalenin kısımlardan oluştuğu, isteklilerin bu kısımların birine, birkaçına veya tamamına teklif verebileceği ve isteklinin teklif verdiği kısımlar için tek sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.
3. Somut Olayın Özeti
İnceleme konusu ihalede;
-
Başvuru sahibi ihalenin 5. kısmına teklif vermiş,
-
Diğer firma ise 3. ve 4. kısımlarına teklif sunmuştur.
Her iki isteklinin ihale dokümanını aynı IP adresinden indirdikleri ve tekliflerini de aynı IP adresi üzerinden sundukları tespit edilmiştir.
Bu durum, idarece 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesi kapsamında değerlendirilmiş; başvuru sahibinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış ve 8. kısım, tek geçerli teklif kalması ve verimlilik ilkesi gerekçesiyle iptal edilmiştir.
4. Hukuki Değerlendirme
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kısmi teklife açık ihalelerde:
-
Her bir kısmın bağımsız bir değerlendirme sürecine tabi olduğu,
-
Yeterlik incelemesinin ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin kısım bazında belirlendiği,
-
Bir isteklinin bir kısma verdiği teklifin, diğer kısımlara verilen tekliflerin değerlendirilmesini doğrudan etkilemediği
açıkça anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede, farklı isteklilerin farklı kısımlara teklif vermeleri ve bu tekliflerin aynı IP adresinden sunulmuş olması, tek başına rekabeti bozucu bir davranış veya birden fazla teklif verilmesi anlamına gelmemektedir. Zira burada:
-
Aynı isteklinin bir kısım için birden fazla teklif vermesi söz konusu değildir,
-
İstekliler aynı kısımda rekabet etmemekte,
-
İhale kararını etkilemeye yönelik somut ve objektif bir davranış tespit edilememektedir.
Dolayısıyla bu durumun, 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin (b) ve (d) bentleri kapsamında yasak fiil olarak değerlendirilmesi hukuken mümkün değildir.
5. Sonuç ve Değerlendirme
Sonuç olarak;
-
Kısmi teklife açık ihalelerde farklı kısımlara verilen tekliflerin aynı IP adresinden sunulması, tek başına yasak fiil ve davranış kapsamında değerlendirilemez.
