İtirazen Şikayet Başvuru Bedeli ile Kamu İhale Kurumu Payının İadesine İlişkin Tesis Edilecek İşlemler Hakkında

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 53 üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında, itirazen şikayet başvuru bedelinin hangi hallerde iade edileceği düzenlenmiş olup Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarihli ve E: 2024/85; K: 2024/229 sayılı kararıyla, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda haklı çıktığı iddialar dikkate alınmaksızın iddiaların tamamında haklı çıkması durumunda başvuru bedelinin iade edilmesini öngören kuralların kişilere aşırı külfet yüklediği, kamu yararı ile mülkiyet hakkı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi kişi aleyhine bozarak orantısız bir sınırlamaya neden olduğu gerekçesiyle bu paragrafın birinci ve üçüncü cümleleri iptal edilmiş, iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş ve söz konusu iptal kararı 26/3/2025 tarihli ve 32853 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

 

Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararının oluşturacağı hukuki boşluğun giderilmesi amacıyla 25/12/2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 11 inci maddesi ile 4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı yeniden düzenlenmiştir. Yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda hak arama hürriyeti ile mülkiyet hakkının korunması için Kurum tarafından 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilen haller hariç olmak üzere, diğer hallerde itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının başvuru sahibinin talebi halinde iade edilmesi imkânı getirilmiştir.

 

Anılan Kanunun Gerekçesinde “(j) fıkrasının dördüncü paragrafında, itirazen şikâyet başvuru bedelinin hangi hallerde iade edileceği düzenlenmiş olup Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 tarihli ve E: 2024/85; K: 2024/229 sayılı kararıyla, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda haklı çıktığı iddialar dikkate alınmaksızın iddiaların tamamında haklı çıkması durumunda başvuru bedelinin iade edilmesini öngören kuralların kişilere aşırı külfet yüklediği, kamu yararı ile mülkiyet hakkı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi kişi aleyhine bozarak orantısız bir sınırlamaya neden olduğu gerekçesiyle bu paragrafın birinci ve üçüncü cümleleri iptal edilmiş, iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş ve söz konusu iptal kararı 26/3/2025 tarihli ve 32853 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yapılan değişiklikle, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda hak arama hürriyeti ile mülkiyet hakkının korunması için Kurum tarafından 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilen haller hariç olmak üzere, diğer hallerde itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının başvuru sahibine iade edilmesi sağlanmaktadır. İtirazen şikayet başvurusu üzerine, eşit muamele ilkesi uyarınca itiraz edilen işlemin diğer istekliler bakımından ne şekilde uygulandığı ve bu uygulamanın hukuka aykırı olup olmadığı yönünden de Kurulca re’sen inceleme yapılmakta olup bu inceleme sonucunda alınacak kararın başvuru sahibinin iddialarının haklılığına etkisi bulunmadığından bu durumda herhangi bir bedel iadesi öngörülmemektedir. İddia sayısının azaltılmasının ya da artırılmasının engellenmesi ve buna bağlı olarak haklılık oranının belirlenmesinde ortaya çıkabilecek tereddütlerin önüne geçilmesi amacıyla başvuru dilekçesinde bir iddia kapsamında tek bir hususa yer verilmesi halinde her bir hususun Kurum tarafından ayrı birer iddia olarak değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, örneğin tek bir iddia kapsamında ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilerin iş deneyimi ile birlikte bilanço oranları ile ilgili mevzuatta aranan şartları sağlamadığına yönelik bir başvuruda; ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibinin iş deneyimine ve bilanço oranlarına yönelik hususlar iki iddia, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyimine ve bilanço oranlarına yönelik hususlar da iki iddia olmak üzere toplam dört iddianın bulunduğunun kabul edilmesi ve haklılık oranına karşılık gelen kısmın da bu iddia sayısı dikkate alınarak belirlenmesi öngörülmektedir. Yine bir istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığı ve asgari iş deneyim tutarını sağlamadığı iddiası ile aşırı düşük teklif açıklamasının birden fazla sebeple (üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin mevzuat uygun olmadığı, saatlik asgari ücretin altında işçilik ücreti öngörüldüğü, ticaret borsası fiyatlarının ihale tarihinden önceki son 12 aya ait olmadığı vb.) mevzuata uygun olmadığı iddiasına yönelik bir başvuruda; mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususlara yönelik (iş deneyim belgesinin ihale dokümanına uygun olmadığı ve aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun sunulmadığı) olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların toplamda iki iddia olarak kabul edilmesi ve haklılık oranına karşılık gelen kısmın da bu iddia sayısı dikkate alınarak belirlenmesi amaçlanmaktadır. Benzer şekilde ihale dokümanındaki birden fazla kriter ve/veya maddenin birlikte değerlendirilmesi sonucunda (örneğin teknik şartnamenin 1, 3 ve 5 inci maddelerinin mevzuata aykırılığı iddiasıyla beraber bu durumun ihalede rekabetin oluşmasını engellediği) ihalede rekabetin oluşmadığı iddiasının ileri sürüldüğü bir başvuruda, mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususa yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak kabul edilmesi ve itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin işlemlerde de bunun esas alınması öngörülmektedir. Ayrıca Kurum tarafından onbeş günlük süre içinde ödeme yapılamaması halinde, bu sürenin bitiminden itibaren ödeme tarihine kadar geçen süreyle sınırlı olmak üzere kanuni faiz işletilmesi öngörülerek başvuruda bulunanların mali haklarının korunması sağlanmaktadır.” ifadeleri yer almaktadır.

 

4734 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde Kamu İhale Kurumunun bu Kanuna ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmekle görevli olduğu hüküm altına alınmıştır.

 

Bahsi geçen Kanun değişikliği ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının başvuru sahibine iade edileceği göz önünde bulundurulduğunda, haklılık oranının tespitinde ortaya çıkacak tereddütlerin giderilmesi amacıyla; İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yürürlüğe girinceye kadar başvuru dilekçelerinin içeriğine ilişkin uyulması zorunlu hususlar ile Kurum tarafından bu başvurulara ilişkin tesis edilecek işlemlerin belirlenmesi ihtiyacı hâsıl olmuştur. Bu itibarla;

 

1) İtirazen şikayet başvurularının şekil unsurlarına ilişkin olarak:

 

1. a) İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanındaki her bir kriterin ve/veya maddenin ayrı bir husus olarak kabul edilmesine ve ayrı iddia olarak gösterilmesine,

 

Örneğin; ihale dokümanında iş deneyim belgesinin yanı sıra iş hacmine ilişkin düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu iddiasını içeren bir başvuru dilekçesinde iş deneyimine ilişkin hususun birinci iddia; iş hacmine ilişkin hususun ise ikinci iddia olarak belirtilmesine,

 

1. b) İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanındaki kriter ve/veya maddelerin mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususa ilişkin olması halinde, bu sebeplerin tek bir iddia kapsamında gösterilmesine,

 

Örneğin, teknik şartnamedeki birden fazla maddenin birlikte değerlendirilmesi sonucunda tek bir markanın işaret edildiğinin veya rekabetin daraltıldığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, aynı hususa ilişkin olması nedeniyle mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin tek bir iddia olarak belirtilmesine,

 

1. c) Başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, aday veya isteklilere yönelik her bir hususun ayrı bir iddia olarak gösterilmesine,

 

Örneğin, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilerin iş deneyimi ile birlikte aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibinin iş deneyimine yönelik hususun birinci iddia, aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik hususun ikinci iddia; ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin iş deneyimine yönelik hususun üçüncü iddia ve aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik hususun ise dördüncü iddia olarak belirtilmesine,

 

ç) Başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, bir belgenin birden fazla sebeple mevzuata aykırı olduğuna yönelik iddiaların tek bir iddia olarak gösterilmesine,

 

Örneğin, iş deneyim belgesinin tutarının ve benzer işe uygunluğunun mevzuata uygun olmadığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususa yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak belirtilmesine,

 

1. d) Başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, istekli tarafından teklif edilen cihazın/ürünün birden fazla sebeple ihale dokümanına aykırı olduğuna yönelik iddiaların tek bir iddia olarak gösterilmesine,

 

Örneğin, bir istekli tarafından teklif edilen cihazın teknik şartnamenin 3, 5 ve 7 nci maddelerinde belirtilen kriterleri karşılamadığının ileri sürüldüğü bir başvuru dilekçesinde, mevzuata aykırılık sebeplerinin aynı cihaza yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak belirtilmesine,

 

1. e) Bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının birden fazla sebeple mevzuata aykırı olduğuna yönelik başvurulara ilişkin dilekçelerde, her bir aykırılık sebebinin, sonucu itibarıyla aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak gösterilmesine,

 

Örneğin; bir isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine yönelik olarak; ana girdi maliyeti ile işçilik maliyeti toplamının, toplam teklif tutarına oranının 0,80-0,95 arasında olmadığı, açıklama kapsamında sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının mevzuata uygun olarak düzenlenmediği ve örnek yemek menüsünde yer alan ana girdilerin fiyatlarının tevsiki amacıyla ilan/davet tarihinden önceki tarihli fiyat tarifesinin kullanıldığı iddialarına yer verilen bir başvuru dilekçesinde, mevzuata aykırı bulunma sebeplerinin aynı hususa yönelik olması nedeniyle, ileri sürülen bu iddiaların tek bir iddia olarak belirtilmesine,

 

2) Kurum tarafından bu başvuruların incelenmesine ilişkin olarak;

 

1. a) Dilekçede birden fazla hususun tek bir iddia altında toplanması halinde, her bir hususun ayrı birer iddia şeklinde ayrıştırılarak incelenmesine,

 

1. b) Aynı hususa ilişkin birden fazla aykırılık sebebinin farklı iddialar kapsamında ileri sürülmesi halinde, bu iddiaların tek bir iddia altında toplanarak incelenmesine,

 

1. c) İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine ilişkin işlemlerde, bu maddenin (a) ve (b) bentleri uyarınca tespit edilen iddia sayısının esas alınmasına,

 

3) İtirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinde esas alınacak haklılık oranı ile bu orana göre iade edilecek başvuru bedelinin belirlenmesine ilişkin olarak;

 

1. a) Haklılık oranının; Kurul kararında başvuru sahibinin haklı olduğu tespit edilen iddia sayısının, 2 nci maddeye göre belirlenen toplam iddia sayısına oranlanması ve bu oranın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanması suretiyle bulunmasına,

 

1. b) Bir iddia kapsamında aynı hususa ilişkin birden fazla aykırılık sebebine yer verilmesi ve bu sebeplerin herhangi birinde haklı bulunulması halinde, başvuru sahibinin bu iddiasında haklı olduğunun kabul edilmesine,

 

1. c) İade edilecek başvuru bedelinin bu maddenin (a) bendine göre belirlenen haklılık oranı ile itirazen şikayet başvuru bedelinin çarpımı sonucunda bulunan tutarın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanması suretiyle tespit edilmesine,

 

ç) Kısmi teklife açık ihalelerde tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasına yönelik başvurularda iade edilecek başvuru bedelinin; başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutarla, (a) bendine göre belirlenen haklılık oranı ile başvuruya konu kısmın/kısımların yaklaşık maliyetine karşılık gelen itirazen şikayet başvuru bedelinin çarpımı sonucunda bulunan tutarın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanması suretiyle bulunan tutarın toplanması suretiyle tespit edilmesine,

 

1. d) Kurul tarafından alınacak nihai kararlarda itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilip edilmeyeceği, iade edileceği hallerde başvuru sahibinin iddialarındaki haklılık oranı ile iade edilecek başvuru bedeline de yer verilmesine,

 

4) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ yürürlüğe girinceye kadar itirazen başvuru bedelinin iadesine ilişkin tesis edilecek işlemlerde bu karardaki kurallara uyulmasına,

 

5) Kararın Kurumun resmi internet sitesinde yayımlanmasına,

 

Oybirliği ile karar verilmiştir.