Yapım İşleri Şartnamesi  Kapsamında Eksik İmalatlar ve Gecikme Cezasının Hesaplanması

Giriş

Yapım işleri sözleşmelerinde geçici kabul, eksik ve kusurlu imalatlar ile gecikme cezası uygulamaları, taraflar arasında en sık uyuşmazlığa konu olan alanların başında gelmektedir. Özellikle Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 41. maddesi 6. paragrafı, gecikme cezasının nasıl ve hangi ölçütlere göre uygulanacağını açıkça düzenlemektedir. Bu makalede, ilgili hüküm ışığında gecikme cezasının eksik kalan imalat miktarı üzerinden hesaplanmasının hukuki dayanakları ele alınmaktadır.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 41/6’nın İçeriği

Şartname’nin 41. maddesinin 6. paragrafında yer alan düzenlemeye göre;

• Kabul komisyonu tarafından tespit edilen eksikliklerin,

• Belirlenen süre içinde yüklenici tarafından giderilmemesi halinde,

• Bu sürenin bitiminden sonra eksiklikler tamamlanıncaya kadar geçecek her gün için gecikme cezası uygulanacaktır.

Bu ceza, sözleşmede belirlenen günlük gecikme cezasının belli bir oranı esas alınarak hesaplanmaktadır. Ayrıca, geçici kabul tarihi, kusur ve eksikliklerin giderildiği tarihe ötelenmektedir.

“Eksikliklerin Durumuna Göre” İfadesinin Hukuki Anlamı

Şartname hükmünde yer alan “eksikliklerin durumuna göre” ibaresi, gecikme cezasının otomatik ve sabit bir şekilde değil; eksik kalan imalatın kapsamı ve büyüklüğü dikkate alınarak uygulanması gerektiğini göstermektedir.

Bu ifade, gecikme cezasının:

• Tüm sözleşme bedeli üzerinden değil,

• Sadece eksik ve kusurlu imalatlar ile sınırlı olarak

hesaplanması gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.

Günlük Gecikme Cezasının Oransal Uygulanması

Şartname’de yer alan “sözleşmesinde günlük gecikme cezası olarak yazılan miktarın belli bir oranında” ifadesi, cezanın oransal niteliğini vurgulamaktadır. Buna göre;

• Gecikme cezası, sözleşmede öngörülen günlük cezanın tamamı üzerinden değil,

• Eksik kalan işin niteliği ve miktarı ile orantılı olarak

belirlenmelidir. Bu yaklaşım, cezanın ölçülülük ilkesine uygun olmasını sağlamaktadır.

Otuz Günlük Sürenin Aşılması ve Nam ve Hesaba İş Yaptırılması

Madde 41/6’ya göre gecikmenin otuz günü aşması halinde idare;

• Eksiklikleri yüklenici hesabına,

• Kendisi yaptırma yetkisine sahiptir.

Bu durumda dahi:

• Gecikme cezası uygulanmaya devam eder,

• Kabul tarihi, eksiklerin fiilen tamamlandığı tarihe ötelenir.

Dolayısıyla yüklenicinin sorumluluğu, sadece eksikliklerin giderilmesiyle sınırlı kalmayıp, gecikmeden doğan mali sonuçları da kapsamaktadır.

Yargı Uygulamaları ve Yerleşik İçtihatlar

Yargı mercilerinin ve ilgili dairelerin yerleşik uygulamaları, gecikme cezasının eksik kalan imalat miktarı üzerinden hesaplanması gerektiği yönündedir. Bu yaklaşım;

• Hakkaniyete,

• Sözleşme serbestisi ilkesine,

• Ölçülülük ve dürüstlük kurallarına

uygun bir yorum olarak kabul edilmektedir.

Sonuç

Yapım İşleri Genel Şartnamesi Madde 41/6, gecikme cezasının kapsamını ve uygulanma yöntemini açık biçimde düzenlemektedir. Şartname’de yer alan “eksikliklerin durumuna göre” ve “belli bir oranında” ifadeleri, gecikme cezasının eksik kalan imalatlar esas alınarak belirlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, hem sözleşme hükümleri hem de yerleşik yargı uygulamaları, yüklenicinin sadece kusurlu ve eksik işlerden sorumlu tutulmasını öngörmektedir.