Şikayet ve itirazen şikayet hakkı için “hak kaybı” ve “zarara uğrama” kavramları

0
383
Makaleyi Kendi Sosyal Medyanızda Paylaşmak İçin Tıklayın
Toplantı No : 2019/046
Gündem No : 51
Karar Tarihi : 09.10.2019
Karar No : 2019/UH.I-1307

BAŞVURU SAHİBİ:

Pam İnş. ve Tur. Ltd. Şti.,

 

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İski) Genel Müdürlüğü,

 

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/350989 İhale Kayıt Numaralı “2019 Yılı Asya Bölgesi Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Mesuliyet Alanındaki Atıksu Altyapı Sistemlerinin Görüntülenmesi ve Temizlenmesi İşi” İhalesi

 

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İski) Genel Müdürlüğü tarafından 17.09.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2019 Yılı Asya Bölgesi Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Mesuliyet Alanındaki Atıksu Altyapı Sistemlerinin Görüntülenmesi ve Temizlenmesi İşi” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 23.09.2019 tarih ve 39786 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.

 

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1141 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.

 

KARAR:

Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi.

 

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle;

 

Zeyilname ile gerçekleştirilen değişikliklerin yaklaşık maliyete etki eden unsurlar olduğu ve ihalede yaklaşık maliyetin değiştiği, şöyle ki;

 

1- Kanal açma aracı (KUKA) ekipleri ile ilgili olarak

 

İlk ihale dokümanında 1’inci kısım (Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli ve Şile İlçeleri) için 12 ekip çalıştırılacağının belirtildiği fakat zeyilname ile ekip sayısının 15’e çıkarıldığı, ekiplerin 2 kişiden oluştuğu dolayısıyla zeyilname ile personel sayısının 6 kişi arttırıldığı,

 

İlk ihale dokümanında 2’nci kısım (Ümraniye, Üsküdar ve Beykoz İlçeleri) için 10 ekip çalıştırılacağının belirtildiği fakat zeyilname ile ekip sayısının 12’ye çıkarıldığı, ekiplerin 2 kişiden oluştuğu dolayısıyla zeyilname ile personel sayısının 4 kişi arttırıldığı,

 

İlk ihale dokümanında 3’üncü kısım (Kadıköy, Adalar ve Ataşehir İlçeleri) için 13 ekip çalıştırılacağının belirtildiği fakat zeyilname ile ekip sayısının 15’e çıkarıldığı, ekiplerin 2 kişiden oluştuğu dolayısıyla zeyilname ile personel sayısının 4 kişi arttırıldığı,

 

İlk ihale dokümanında 4’üncü kısım (Kartal, Maltepe, Pendik ve Tuzla İlçeleri) için 13 ekip çalıştırılacağının belirtildiği fakat zeyilname ile ekip sayısının 15’e çıkarıldığı, ekiplerin 2 kişiden oluştuğu dolayısıyla zeyilname ile personel sayısının 4 kişi arttırıldığı,

 

Söz konusu artışlar nedeniyle yaklaşık maliyetin artması gerektiği, ancak söz konusu artışın yaklaşık maliyete yansıtılmadığı,

 

2- İlk ihale dokümanında 4×2 mini kombinelerin 8 saat çalışacağının belirtildiği, ancak zeyilname yapılan değişiklik ile bu sürenin 24 saate çıkarıldığı (3 vardiya olacak şekilde), 1 kombine ekibinin 2 işçiden oluştuğu, bu kapsamda

 

İlk ihale dokümanında 1’inci kısım (Sancaktepe, Çekmeköy, Sultanbeyli ve Şile İlçeleri) için 1 kombine (2 personel)  istendiği fakat zeyilname ile 3 kombine (6 personel) istendiği, bu durumda personel sayısının 4 kişi arttırıldığı, işin süresinin 510 gün olduğu da dikkate alındığında maliyetin arttığı,

 

İlk ihale dokümanında 2’nci kısım (Ümraniye, Üsküdar ve Beykoz İlçeleri) için 1 kombine (2 personel)  istendiği fakat zeyilname ile 3 kombine (6 personel) istendiği, bu durumda personel sayısının 4 kişi arttırıldığı, işin süresinin 540 gün olduğu da dikkate alındığında maliyetin arttığı,

 

İlk ihale dokümanında 3’ncü kısım (Kadıköy, Adalar ve Ataşehir İlçeleri) için 1 kombine (2 personel)  istendiği fakat zeyilname ile 3 kombine (6 personel) istendiği, bu durumda personel sayısının 4 kişi arttırıldığı, işin süresinin 900 gün olduğu da dikkate alındığında maliyetin arttığı,

 

İlk ihale dokümanında 4’üncü kısım (Kartal, Maltepe, Pendik ve Tuzla İlçeleri) için 6 personel istendiği fakat zeyilname ile 18 personele çıkarıldığı, bu durumda personel sayısının 12 kişi arttırıldığı, işin süresinin 390 gün olduğu da dikkate alındığında maliyetin arttığı,

 

Açıklanan nedenlerle, zeyilname ile gerçekleştirilen değişiklikler yaklaşık maliyetin 2.215.145,92 TL artması gerektiği, ancak söz konusu artışın yaklaşık maliyete yansıtılmadığı,

 

Söz konusu artışlar nedeniyle yaklaşık maliyetin artması gerektiği, ancak söz konusu artışın yaklaşık maliyete yansıtılmadığı,

 

3- Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan T.01 pozunun ihalede istenilen 4×2 ve 6×2 kombine araçları ve ekip vardiyaları birleştirilerek oluşturulduğu, ilk ihale dokümanında her iki kombine aracının 8 saat çalıştırılacağı yer almasına rağmen, zeyilname ile 4×2 kombine araçlarının 24 saat çalışacağının belirtildiği, dolayısıyla söz konusu 2 farklı iş kaleminin tek  bir poz altında birleştirilmesinin yaklaşık maliyeti arttıracağı ancak söz konusu artışın yaklaşık maliyete yansıtılmadığı,

 

 

4- Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer Hususlar” başlıklı 36.1’inci maddesinde iş kapsamında çalıştırılması öngörülen teknik personel meslek ve unvanlarına yer verildiği, ilk ihale dokümanında tüm kısımlarda toplam 9 adet saha elemanı (İnşaat, çevre ve makine mühendisi) çalıştırılması istenirken, zeyilname ile 9 adet saha elemanı istenmiş fakat bunların tekniker olması gerektiğinin belirtildiği, mühendis ve tekniker maaşlarının aynı olmayacağı, dolayısıyla zeyilnameyle yapılan değişiklikler ile yaklaşık maliyetin artması gerektiği ancak söz konusu artışın yaklaşık maliyete yansıtılmadığı,

 

5- İlk ihale dokümanında T.03 pozunun analizinin hazırlanmasında kamera operatörünün hesaba katıldığı, ancak zeyilnameyle yapılan değişiklikler ile kamera operatörünün kaldırıldığı, söz konusu gider kalemlerinin yaklaşık maliyete yansıtılmadığı,

 

6- T.13 pozu incelendiğinde, görüntüsü alınan kanalizasyon hattı ile sistemde kayıtlı kanalizasyon hattı arasında fark bulunması halinde GİS alınacağının belirtildiği, söz konusu işlemin gerçekleştirilmesi için harita mühendisine ve harita teknikerine ihtiyaç duyulduğu, ancak söz konusu personellere ilişkin ihale dokümanında herhangi bir düzenlemenin yer almadığı, söz konusu giderlerin yaklaşık maliyete dahil edilmesi gerektiği ancak dahil edilmediği,

 

7- Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer Hususlar” başlıklı 36.1’inci maddesinde 2 vasıflı işçi için asgari ücretin %70 fazlası, şoför için asgari ücretin %70 fazlasının verileceğinin düzenlendiği, ancak ihale sırasında açıklanan yaklaşık maliyetlere bakıldığında söz konusu işçiliklere ilişkin maliyetlerin asgari ücret dikkate alınarak hesaplandığının anlaşıldığı dolayısıyla yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı,

 

Bu itibarla yukarıda aktarılan maddeler incelendiğinde tamamının yaklaşık maliyete etki eden unsurlar olduğu, zeyilname ile giderilemeyeceği ve ihalenin iptal edilerek doğru verilerle yeniden hazırlanması gerektiğinin açık ve net bir şekilde ortaya koyduğu iddia edilmektedir.

 

E-ihale ile kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilen ve 4 kısımdan oluşan başvuruya konu ihalenin, 2019 Yılı Asya Bölgesi Abone İşleri Dairesi Başkanlığı mesuliyet alanındaki atıksu altyapı sistemlerinin görüntülenmesi ve temizlenmesi işini ihtiva ettiği anlaşılmıştır.

 

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’un “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

 

Aynı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde, “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir.” hükmü,


İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde
“İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,…” hükmü yer almaktadır.

 

Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinin ilk fıkrasında Kuruma yapılan başvuruların ön incelemesi sırasında aranacak hususların düzenlendiği, başvuruların ehliyet yönünden de inceleneceği,

 

“Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinin ilk fıkrasında da “16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmüne yer verildiği görülmektedir.

 

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, başvuru ehliyetine ilişkin olarak iki temel şartın öngörüldüğü, bunlardan ilkinin ihale dokümanı edinilmesi ve/veya ihaleye teklif sunulması, diğerinin ise ilgilinin ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığının veya zarara uğramasının muhtemel olduğunun ortaya konulması olduğu anlaşılmaktadır.

 

  Başvuru sahibi istekli tarafından, ihalede yayımlanan ve ihale dokümanında değişiklik yapan zeyilnamenin yaklaşık maliyeti arttırıcı yönde etkilediği, ancak zeyilnamede yer alan hususların yaklaşık maliyete yansıtılmadığı, bu durumda da ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

 

  Yapılan incelemede İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ihalenin ilan tarihinin 09.08.2019, ihale tarihinin 17.09.2019 olduğu, ihale sürecinde biri 21.08.2019, diğeri 02.09.2019 ve sonuncusu 06.09.209 tarihinde olmak üzere üç adet zeyilname düzenlendiği anlaşılmıştır.

 

Başvuruya konu ihaleye ilişkin itirazen şikâyet başvurusunda inceleme konusu husus, başvuru sahibinin başvuru ehliyetinin ikinci şartı olan bir hak kaybına veya zarara uğramış olması veya bu ihtimalin bulunup bulunmadığıdır.

 

 4734 sayılı Kanun’un gerekçesinde veya ikincil mevzuatta “hak kaybı” ve “zarara uğrama” kavramlarına ilişkin ayrıntılı bir açıklama bulunmadığı, ancak anılan Kanun’un 54’üncü maddesinde yer alan hak kaybı ve hak kaybı ihtimaline dayanan başvuru ehliyeti şartının, idari yargılamada esas alınan ehliyet şartının özel ve dar bir uygulaması niteliğinde olduğu, bu itibarla ihale sürecinde gerçekleştirilen işlemlere ilişkin olarak, menfaat ihlali kriterinde olduğu gibi idari işlemle arasında herhangi bir bağlantı bulunmasının başvuru ehliyeti açısından yeterli olmayacağı, başvuru sahibinin idari işlemden doğrudan doğruya bir hak kaybına uğradığını ve/veya uğraması ihtimalinin olduğunu ispatlaması gerektiği, ayrıca korunacak menfaatin doğrudan, meşru, somut ve güncel olması gerektiği anlaşılmıştır.

 

  Bu çerçevede yaklaşık maliyetin ihalenin ilk oturumunda, bir başka deyişle 17.09.2019 tarihinde açıklandığı dikkate alındığında başvuru sahibi isteklinin şikâyet başvurusunda bulunduğu tarih itibariyle yaklaşık maliyeti bilmediği, dolayısıyla idarece şikâyet sürecini başlatacak herhangi bir idari işlemde bulunulmadığı, bu nedenle idarece zeyilname yapılmasının yaklaşık maliyeti arttırdığı iddiasının anılan istekliyi herhangi bir hak kaybına veya zarara uğratma ihtimalinden söz edilemeyeceği, zira istekli tarafından idarece Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi uyarınca yaklaşık maliyetin güncellenip güncellenmediğinin bilinmeyeceği gibi idare nezdinde yayımlanan zeyilnamenin yaklaşık maliyeti etkileyip etkilemediği tespitinin şikâyet başvurusunda bulunulan tarih itibariyle öngörülemeyeceği, dolayısıyla bilgi sahibi olunmayan yaklaşık maliyet nedeniyle bahse konu isteklinin korunması gereken menfaatinin güncel ve meşru olmadığı, bu nedenle de anılan isteklinin söz konusu husus nedeniyle doğrudan doğruya bir hak kaybına uğradığı ve/veya uğrama ihtimali olduğu sonucunun çıkarılamayacağı sonucuna varılmıştır.

 

Bu itibarla, somut olayda başvuru sahibinin iddiaları uygun bulunmamıştır.

 

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

 

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

 


Oybirliği ile karar verildi.