Aşırı Düşük Teklif Sorgulamasının Yenilenmesi ve İlk Sorgulamanın Hukuki Geçerliliğinin Ortadan Kalkması

Giriş

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yürütülen ihalelerde aşırı düşük teklif sorgulaması, tekliflerin gerçekçi, uygulanabilir ve maliyet unsurlarına uygun olup olmadığının belirlenmesi açısından kritik bir aşamadır. İdare tarafından yapılan hatalı bir aşırı düşük teklif sorgulaması ise ihale sürecinin bütününü etkilemekte ve yeniden işlem yapılmasını gerektirebilmektedir.

İdarece yapılan ilk aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı olduğunu tespit etmiş ve düzeltici işlem kararı vermiştir. Bu makale, söz konusu karar doğrultusunda ilk aşırı düşük teklif sorgulamasının hukuki geçerliliğinin nasıl ortadan kalktığını ve yeniden yapılan sorgulamanın ihale sürecine etkilerini incelemektedir.

İlk Komisyon Kararı ve Başvuru Süreci

Başvuru sahibi tarafından sunulan teklif, ilk ihale komisyonu kararında aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesi nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmıştır. Bu işleme karşı:

• İtirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

• Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde olduğu iddiasında bulunmuştur.

Kamu İhale Kurulu’nun yaptığı inceleme sonucunda:

İdarenin yaptığı ilk aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Bunun nedeni ise:

• Aynı analiz girdisinin bazı iş kalemlerinde açıklama istenmesi gereken girdi olarak,

• Diğer bazı iş kalemlerinde açıklama istenmeyecek girdi olarak belirlenmiş olmasıdır.

Bu durum Kurul tarafından açıkça mevzuata aykırı bulunmuştur.

Kurul, yaptığı inceleme sonucunda şu tespitlere ulaşmıştır:

1. Aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılacak kriterlerin belirlenmesi idarenin sorumluluğundadır.

2. Bu kriterler mevzuata uygun değilse, isteklinin açıklaması uygun sayılıp sayılmadığına bakılmaksızın işlem iptal edilmelidir.

3. İdarenin yanlış analiz girdisi belirlemesi, sorgulama sürecini sakatlar.

Bu nedenle:

➡️ Düzeltici işlem uygulanmasına karar verilmiştir.

İdarenin yapması gereken işlemler şu şekilde sıralanmıştır:

• Açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerini mevzuata uygun şekilde yeniden belirlemek,

• Bu girdileri içeren yeni listeleri oluşturmak,

• Sınır değerin altında kalan isteklilere yeni sorgulama yazılarını göndermek,

• Aşırı düşük teklif sorgulamasını baştan yapmak ve sonraki ihale işlemlerini buna göre yürütmek.

İlk Sorgulamanın Hukuki Geçerliliğinin Ortadan Kalkması

Kurul kararları, idare açısından bağlayıcı niteliktedir. Bu nedenle:

Kurul kararından sonra yapılan ilk aşırı düşük teklif sorgulaması artık hukuki sonuç doğurmaz.

Bunun doğal sonucu olarak:

• İlk sorgulama kapsamında gönderilen açıklama talepleri,

• Bu talepler üzerine istekliler tarafından verilen aşırı düşük teklif açıklamaları,

tamamen hukuki geçerliliğini yitirir.

Bu noktada önemle belirtilmelidir ki:

➡️ Yeni bir aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yeni bir hukuki süreç başlatır.
➡️ İsteklilerin bu yeni sürece uygun şekilde yeniden açıklama yapmaları mümkündür ve gereklidir.

Yeniden Yapılan Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması

Kurul kararına uygun olarak idarece:

• Aşırı düşük teklif sorgulaması yeniden yapılmış,

• Yeni kriterlere göre açıklamalar alınmış,

• Açıklaması uygun bulunan istekli üzerinde ihale bırakılmıştır.

Bu aşamada ihale süreci artık yeni yapılan hukuki işlemler üzerinden yürütüldüğünden, eski süreç ve sonuçlar tamamen hükümsüzdür.

Başvuru Sahibinin İddialarının Değerlendirilmesi

Başvuru sahibi, ilk açıklamasının dikkate alınması gerektiğini ileri sürmüşse de:

Kurulun düzeltici işlem kararı, ilk sorgulamayı ortadan kaldırdığı için bu iddia yerinde görülmemiştir.

Zira:

• Eski açıklamanın geçerliliği yoktur,

• Kurul kararıyla yeni bir hukuki durum doğmuştur,

• İsteklinin bu yeni duruma göre davranması gerekir.

Bu sebeple başvuru sahibinin iddiası hukuken kabul edilemez bulunmuştur.

Sonuç

Kamu İhale Kurulu’nun kararı, aşırı düşük teklif sorgulaması sürecinin usule uygun yürütülmesinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır. İdarenin hatalı sorgulama yapması, sürecin tamamının geçersiz hale gelmesine neden olmakta ve yeni bir hukuki sürecin başlatılmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu karar şu yönleriyle önemlidir:

• Mevzuata aykırı sorgulama işlemleri tüm etkileriyle geçersizdir.

• Kurul tarafından verilen düzeltici işlem kararı yeni bir hukuki durum yaratır.

• İstekliler, yeniden yapılan sorgulamaya göre açıklamalarını sunmak zorundadır.

• İlk açıklamaların dikkate alınması hukuken mümkün değildir.

Bu yönüyle karar, hem idarelere hem isteklilere ihale sürecinde usule uygun işlem yapmanın zorunlu olduğunu bir kez daha hatırlatmaktadır.