|
Kocaeli Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından yapılan 2024/1392531 ihale kayıt numaralı “Kocaeli Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların 2025 Yılı (01/01/2025-31/12/2025 Tarihleri Arası) Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Altıntat Yemek Temizlik İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 05.03.2025 tarihli ve 2025/UH.I-683 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Davacı Altıntat Yem. Tem. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 09.04.2025 tarihli ve E:2025/415, K: 2025/529 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Söz konusu karar üzerine alınan 22.05.2025 tarihli ve 2025/MK-76 sayılı Kurul kararı ile “…1- Kamu İhale Kurulunun 05.03.2025 tarihli ve 2025/UH.I-683 sayılı kararının iptaline, 2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, idarenin ihalenin iptali kararının iptaline…” karar verilmiştir.
Yapılan temyiz incelemesi sonucunda Danıştay Onüçüncü Dairesinin 07.07.2025 tarihli ve E:2025/1418, K: 2025/2517 sayılı kararında “…Hukuki Değerlendirme:
4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde belirtildiği üzere, idareler, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar. Temel ihale ilkelerinin sağlanmasına ilişkin söz konusu sorumluluk, ihaleyi gerçekleştiren idarelerce tesis edilecek işlemler bakımından geçerli olduğu gibi ihale dokümanının hazırlanmasında da söz konusu olacaktır. Buna göre idarelerin ihale dokümanını hazırlarken Kanun’un 5. maddesinde yer alan temel ihale ilkelerini dikkate almaları zorunludur.
İhale konusu işin gerekli kıldığı, mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için birtakım bilgi ve belgelerin aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında sunmaları istenebilecek ise de, bu belgelerin ihalede olması gereken rekabeti zedelemeyecek nitelikte olması gerektiği açıktır. Ayrıca, rekabet koşulları gözetilmek suretiyle birtakım belgeler isteklilerden istenebileceği gibi sözleşme imzalanması veya işin görülmesi aşamasında yükleniciden de istenebilecektir. Bu anlamda, isteklilerden bilgi ve belge talep edilirken ihalelere hakim olan rekabet ile kaynakların etkin ve verimli kullanılması ilkelerine doğrudan katkı sağlayacak şekilde belirlemeler yapılması gerekmektedir.
Teknik Şartname’nin “III-Genel Hususlar” başlığı altındaki 31. maddesinde; ihale tarihinden önceki farklı aylarda olmak üzere son 12 ay içerisinde alınmış olan 4 adet, yemek, su, mutfak ekipmanı swapı ve personel el swapı olmak üzere 4 farklı analiz raporu istenilmiştir. Bu haliyle, uyuşmazlık konusu ihalede, işin yürütülmesi için yükleniciden ihale tarihinden önce alınmış bazı belgelerin sözleşme aşamasında sunmalarının istenildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerin standart olarak malzeme dahil yemek pişirme, servis, dağıtım ve sonrasına ilişkin hizmet alımı ihalelerinde istenen belgelerden olmadığı, başka bir anlatımla niteliği objektif olmakla beraber öngörülebilirliğe uygun olmadığından, söz konusu durumun ihaleye katılımdaki rekabeti zedeleyeceği açıktır.
Yemek hizmet alımı ihalelerinde, insan sağlığının güvenceye alınması için gereken en önemli hususların gıda güvenliği ve hijyen tedbirleri olduğu, ihale konusu işte kullanılacak mutfakta gıda güvenliği önlemlerinden taviz verilmemesi gerektiği, aksi durumda telafisi zor durumların ortaya çıkabileceği söylenebilecek ise de, söz konusu hususun yalnızca ihale tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerle ispatlanabileceğinin kabulü mümkün değildir. Bu çerçevede, söz konusu düzenlemede yer verilen belgelerle ortaya koyulması istenilen kalite ve standardın, geçmişte düzenlenme şartı olmadan temin edilebilecek belgelerle ortaya koyulmasının istenmesinin de aynı amacı gerçekleştirmeye uygun olabileceği anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından, söz konusu belgelerin yeterlik kriteri olarak istenilmediği ve sözleşme aşamasında yüklenici tarafından sunulacağından hareketle söz konusu düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı ileri sürülmüş ise de, her halükarda ihale tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerin, tekliflerin sunulması sırasında yeterlik kriteri olarak isteklilerden istenilmesi ile sözleşme imzalanması sonrasında yükleniciden istenilmesi arasında, rekabet ilkesi ve ihaleye katılım yönünden yapılacak değerlendirme yönünden anlamlı bir fark bulunduğundan bahsedilemeyecektir.
Bu itibarla, Teknik Şartname’deki söz konusu düzenlemenin rekabete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, rekabete aykırı olduğu sonucuna varılan ihale dokümanındaki düzenlemenin, ön mali kontrol incelemesi sonucunda tespit edildiği gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verilmiş olması yönünden yapılan değerlendirmede ise, aktarılan kurallar çerçevesinde, bir idari işlem olan ihalenin, ilandan başlayarak ihale yetkilisince onaylanıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanacağı, ihale komisyonunun gerekçeli kararının ihale yetkilisine sunulacağı, ihale yetkilisi tarafından karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylayabileceği veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edebileceği, ihale sonucunun ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirileceği, ihale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren kanunda belirtilen süreler geçmedikçe sözleşme imzalanamayacağı; ihalede ön mali kontrol yapılması gerekli ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususunun bildirileceği; ön mali kontrolün, idarelerin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin mali karar ve işlemlerinin; idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, harcama programı, finansman programı, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluğu ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması yönlerinden yapılan kontrolünü ifade ettiği, idarelerin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerinin bu kapsamda inceleneceği, ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesinin danışma ve önleyici niteliği haiz olduğu, mali karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı olmadığı, idarelerce ihale kanunlarına tabi olsun veya olmasın, harcamayı gerektirecek taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarından tutarı mal ve hizmet alımları için beş milyon Türk Lirası, yapım işleri için on beş milyon Türk Lirasını aşanların ön mali kontrole tabi olduğu anlaşılmaktadır.
İhale süreci nihai olarak sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte tamamlanacak olup ön mali kontrolün ihale sürecinin hangi aşamasında yapılabileceğine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmasa da, 4734 sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca ön mali kontrolün gerekli olduğu ihalelerde sözleşme imzalanmadan önce bu kontrolün yapılması gerektiği açıktır.
Bu çerçevede, 5018 sayılı Kanun’un 58. ve diğer maddelerine dayanılarak çıkarılan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole ilişkin Usul ve Esaslar’ın 17. maddesi uyarınca ihaleye konu işin hizmet alımı işi olduğu ve beş milyon Türk Lirasını aşan tutarda harcama yapılmasını gerektirdiği dikkate alındığında, ihale konusu işin sözleşmeye bağlanmadan önce ön mali kontrole tabi tutulacağı kuşkusuzdur.
Belirli ve nihai bir sonucu doğurmak amacıyla birbirini takip eden ve tamamlayıcı bir dizi işlem olarak tanımlanan zincir işlemlerin bir parçası durumunda bulunan işlemler, nihai işlem gerçekleşene kadar bir süreklilik içinde birbirlerini izlerler. Yapılmış bulunan her işlem, bir sonraki işlemin hukuki dayanağını oluşturur. Zincir işlemin herhangi bir aşamasında sakatlık bulunması halinde sonrasında yapılacak işlemlerde sağlıklı sonuç doğurmazlar.
Bu kapsamda, zincir işlem olan dava konusu ihale işleminin sözleşme imzalanması ile tekemmül edeceği göz önünde bulundurulduğunda, devam eden ihale süreci içerisinde sözleşme imzalanmadan önce herhangi bir hukuka aykırılığın ön mali kontrol incelemesi neticesinde veya ihale yetkilisince re’sen tespit edildiği durumlarda, idarece hukuka aykırılığın ortadan kaldırılması için yeni bir işlem tesis edilebilecektir.
Bu durumda, ihaleyi gerçekleştiren idarece 08/01/2025 onay tarihli 2 sayılı ihale komisyonu kararından sonra sözleşme imzalanmadan önce ön mali kontrol incelemesi neticesinde, ihale dokümanındaki rekabete aykırı düzenlemenin tespiti üzerine 19/02/2025 onay tarihli 3 sayılı ihale komisyonu kararıyla ihalenin iptal edildiği anlaşıldığından, itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.” gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
1- Kamu İhale Kurulunun 22.05.2025 tarihli ve 2025/MK-76 sayılı Kurul kararının iptaline,
2- Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Kamu İhale Kurulunun 05.03.2025 tarihli ve 2025/UH.I-683 sayılı kararının hukuki geçerliliğini koruduğuna,
3- 22.05.2025 tarihli ve 2025/MK-76 sayılı Kurul kararı gereğince başvuru sahibine iade edilen başvuru bedelinin geri alınmasına,
Oybirliği ile karar verildi.
|
