Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı Maddesi Çerçevesinde Aykırılık Halleri, Ceza Uygulamaları ve Sözleşmenin Feshi: Şikâyete Konu Düzenlemeler Üzerine Bir İnceleme

Özet

Bu makalede, Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesi uyarınca aykırılık halleri, ceza oranları ve sözleşmenin feshi konularındaki düzenlemelerin uygulanmasına ilişkin hukuki değerlendirme ele alınmaktadır. Şikâyete konu ihalede, Sözleşme Tasarısı’nda 16.1.2, 16.1.3 ve 16.1.5 inci maddelerde yapılan düzenlemelerin; somut aykırılık fiillerinin yazılmaması durumunda cezaların ve fesih yaptırımlarının uygulanamayacağı yolundaki mevzuat hükümleri ile Teknik Şartname’de yer alan “işi durdurma”, “fesih” ve “ceza kesme” yetkisinin kapsamı incelenmiştir.

Yapılan değerlendirme sonucunda idarenin düzenlemelerinin mevzuata uygun olduğu, sözleşmenin yürütümü aşamasındaki yaptırımların Tip Sözleşme hükümleriyle uyumlu olduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

1. Giriş

Kamu ihale sözleşmelerinin yürütülmesi aşamasında aykırılık halleri, bunlara uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi, idare ile yüklenici arasındaki hukuki ilişkinin en kritik unsurlarıdır. Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme, bu çerçevede idareler tarafından hazırlanacak sözleşme tasarılarında bulunması zorunlu düzenlemeleri belirlemekte, özellikle 16’ncı madde aracılığıyla sözleşmeye aykırılık hallerinin çerçevesini çizmektedir.

Şikâyete konu başvuruda, sözleşmenin 16’ncı maddesine bağlı tabloda yer verilen aykırılık-fiil düzenlemelerinin somutlaştırılmadığı, Teknik Şartname’deki işin durdurulması ve fesih yetkisinin açık olmadığı iddiaları ileri sürülmüştür.

2. Tip Sözleşme’nin 16. Maddesi: Aykırılık ve Yaptırım Rejimi

Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesinde:

• 16.1.2 maddesi:

  • İdarelerin cezaya konu olacak özel aykırılık hallerini belirlemesi,

  • Bu aykırılıklara uygulanacak ceza oranlarını düzenlemesi,

  • Her bir aykırılık için tekrar sayısını belirleyebilmesi öngörülmüştür.

• 16.1.3 maddesi:

  • İdarenin 4735 sayılı Kanun’un 20/b maddesi uyarınca protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği hallerin belirlenebileceği düzenlenmiştir.

• 16.1.5 maddesi:

  • Somut aykırılık fiilleri yazılmadığı takdirde, cezai yaptırımların ve fesih hükümlerinin uygulanamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Dolayısıyla Tip Sözleşme, aykırılık hallerinin soyut değil, açık şekilde tanımlanmasını ve yaptırımların buna bağlı olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

3. Şikâyete Konu Sözleşme Tasarısı Düzenlemelerinin İncelenmesi

3.1. 16.1.2 Maddesinde Aykırılık Tablosu

İhale dokümanındaki Sözleşme Tasarısı’nda, aykırılık halleri:

• Bir tablo içerisinde düzenlenmiş,

• Her bir aykırılık için uygulanacak ceza oranı belirtilmiş,

• Aykırılığın kaç defa gerçekleşmesi hâlinde sözleşmenin feshedileceği de gösterilmiştir.

Tabloda ayrıca toplam aykırılık sayısının 120’ye ulaşması ile sözleşmenin 4735 sayılı Kanun m.20/b uyarınca protestosuz feshedileceği düzenlenmiştir.

Bu yapı Tip Sözleşme’nin ruhu ile uyumludur.

3.2. 16.1.5 Maddesi Gereğince Somut Fiillerin Belirlenmiş Olması

İnceleme sonucunda:

• Sözleşme Tasarısı’nda aykırılık fiilleri somut olarak tanımlanmıştır.

• Bu nedenle 16.1.5 uyarınca yaptırımların uygulanmayacağı yönünde bir durum bulunmamaktadır.

• Başvuru sahibinin iddiasının dayanağını oluşturan “soyut aykırılık hali” tespiti mevcut değildir.

3.3. Teknik Şartname’de İdarenin Yetkileri

Teknik Şartname’de:

• Yüklenicinin doküman düzenlemelerine aykırı çalışması hâlinde idarenin işi durdurma, ceza uygulama ve fesih yetkisi bulunduğu belirtilmiştir.

Bu hüküm:

• Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesindeki aykırılık ve yaptırım rejiminin tamamlayıcı bir unsurudur.

• Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesindeki somut aykırılık-fiil düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle teknik şartnamedeki yetkiler, bağımsız bir fesih nedeni oluşturmamakta, sözleşmedeki aykırılık-fiillerin gerçekleşmesi hâlinde kullanılabilecek idari yetkileri ifade etmektedir.

4. Hukuki Değerlendirme: Mevzuata Uygunluk

İhale dokümanı bir bütün olarak incelendiğinde:

• Aykırılık hallerinin somutlaştırıldığı,

• Ceza oranlarının Tip Sözleşmeye uygun belirlendiği,

• Fesih şartlarının 4735 sayılı Kanun m.20/b çerçevesinde düzenlendiği,

• Teknik Şartname’deki yetkilerin Tip Sözleşme’de öngörülen aykırılık-fiillerin gerçekleşmesine bağlı olduğu

görülmektedir.

Dolayısıyla idarenin yaptığı düzenlemeler mevzuata uygundur ve fesih/ceza mekanizmasının hukuki temeli bulunmaktadır.

5. Sonuç

Bu inceleme sonucunda:

• Tip Sözleşme’nin 16’ncı maddesinde öngörülen şekli şartlara uyulduğu,

• Aykırılık fiillerinin somutlaştırıldığı,

• Uygulanacak cezaların ve fesih şartlarının hukuken belirli olduğu,

• Teknik Şartname’deki yetkilerin Sözleşme Tasarısı ile uyumlu olduğu,

• İdarenin denetim ve gözetim yetkisinin doğal bir gereği olarak düzenlemelerin yerinde olduğu,

tespit edilmiştir.

Bu nedenle başvuru sahibinin iddiaları yerinde değildir.