Kamu İhalelerinde Geçici Teminatın Nakit Olarak Verilmesi ve Üçüncü Kişi Tarafından Yatırılması Sorunu
1. Giriş
Geçici teminat, kamu ihalelerinde tekliflerin ciddiyetini güvence altına alan en önemli unsurlardan biridir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat hükümleri, geçici teminatın türü, miktarı ve sunulma şekline ilişkin ayrıntılı düzenlemeler içermektedir. Uygulamada ise özellikle nakit geçici teminatın üçüncü kişiler tarafından yatırılması hususu, sıkça itiraza konu olmakta ve hukuki tartışmalara yol açmaktadır. Bu makalede, ilgili mevzuat hükümleri ve somut olay üzerinden bu tartışma değerlendirilecektir.
2. Geçici Teminata İlişkin Mevzuat Çerçevesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 33’üncü maddesinde, ihalelerde teklif edilen bedelin %3’ünden az olmamak üzere geçici teminat alınacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun’un 34’üncü maddesinde ise tedavüldeki Türk parasının teminat olarak kabul edilecek değerler arasında yer aldığı açıkça düzenlenmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59/A maddesi ve İdari Şartname hükümleri uyarınca;
-
Nakit teminatların idarece belirlenen saymanlık veya banka hesabına yatırılması,
-
Teminatın yatırıldığını gösteren belgelere ilişkin bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda belirtilmesi,
-
Elektronik ihalelerde bu bilgilerin EKAP üzerinden sunulması gerekmektedir.
Mevzuatta, nakit teminatın mutlaka isteklinin kendi banka hesabından yatırılacağına ilişkin açık bir zorunluluk bulunmamaktadır.
3. Somut Olayın Değerlendirilmesi
İncelemeye konu olayda, Bekir Tasak adlı istekli tarafından geçici teminatın nakit olarak yatırıldığı ve buna ilişkin banka dekontunun yeterlik bilgileri tablosuna yüklendiği tespit edilmiştir. Dekont üzerinde;
-
İsteklinin adı,
-
T.C. kimlik numarası,
-
İhale kayıt numarası,
-
Geçici teminata ilişkin açıklamalar
açıkça yer almaktadır.
Her ne kadar havale işleminin üçüncü bir kişi adına kayıtlı banka hesabı üzerinden yapılmış olduğu görülse de, teminatın idari şartnamede belirtilen hesaba yatırıldığı ve teminatın hangi ihaleye ve hangi istekliye ait olduğunun tereddüde yer bırakmayacak şekilde anlaşıldığı açıktır.
4. Hukuki Sorun: Üçüncü Kişi Tarafından Yatırılan Teminat Geçerli midir?
Başvuru sahibi tarafından, geçici teminatın üçüncü kişi tarafından yatırılması nedeniyle teminatın geçersiz olduğu ve bu teklifin sınır değer hesabında dikkate alınmaması gerektiği iddia edilmiştir. Ancak bu iddia, mevzuat hükümleri karşısında yerinde değildir.
Zira:
-
Mevzuatta teminatın kaynağına değil, teminatın kime ve hangi ihaleye ait olduğunun belirlenebilir olmasına önem verilmiştir.
-
Teminat tutarı uygun olup, idarece belirlenen hesaba yatırılmıştır.
-
Dekontta isteklinin bilgileri ve ihale kayıt numarası açıkça yer almaktadır.
Bu nedenle, teminatın üçüncü kişi hesabından yatırılmış olması tek başına mevzuata aykırılık teşkil etmez.
5. Sınır Değer Hesabına Etkisi
Geçici teminatın geçerli kabul edilmesi nedeniyle, ilgili isteklinin teklifinin sınır değer hesabında dikkate alınması hukuka uygundur. Dolayısıyla sınır değerin yeniden hesaplanmasını veya ihale üzerinde bırakılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesini gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
6. Sonuç
Sonuç olarak, geçici teminatın nakit olarak ve üçüncü bir kişi tarafından yatırılması, teminatın kime ait olduğunun ve hangi ihaleye ilişkin olduğunun açıkça anlaşılması hâlinde mevzuata aykırılık oluşturmaz. Bu durumda isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve sınır değer hesabının değiştirilmesi hukuken mümkün değildir. İncelenen olayda da başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı isabetli şekilde tespit edilmiştir.
