Yaklaşık Maliyet Hesabında Takdir Yetkisi ve Mevzuata Uygunluk: Kamu İhalelerinde Hukuki Çerçeve

Giriş

Kamu ihalelerinde yaklaşık maliyet, ihale sürecinin sağlıklı yürütülmesi açısından temel unsurlardan biridir. Ancak yaklaşık maliyetin hangi yöntemlerle belirleneceği, hangi verilerin esas alınacağı ve bu hesabın ne ölçüde denetlenebileceği uygulamada sıkça ihtilaf konusu olmaktadır. İnceleme konusu olayda, yaklaşık maliyetin hatalı belirlendiği iddiası mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Yaklaşık Maliyet Hesabının Mevzuattaki Dayanağı

İlgili Yönetmelik hükümleri uyarınca, ihale yapılmadan önce idare tarafından:

• Her türlü piyasa fiyat araştırması yapılması,

• Gerektiğinde miktar araştırması gerçekleştirilmesi,

• Yaklaşık maliyetin dayanaklarıyla birlikte hesap cetvelinde gösterilmesi

zorunludur.

Yaklaşık maliyetin tespitinde idareler, herhangi bir öncelik sıralaması olmaksızın aşağıdaki yöntemlerden birini, birkaçını veya tamamını kullanabilir:

• Daha önce yapılan benzer iş sözleşmelerinde oluşan fiyatlar,

• Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar ve rayiçler,

• Meslek odaları veya benzeri kuruluşlarca yayımlanan fiyatlar,

• Konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınan maliyetler,

• Piyasa fiyat araştırmasına dayalı rayiç tespiti.

Bu düzenleme, idarelere geniş bir takdir yetkisi tanımaktadır.

Yaklaşık Maliyetin Zamanlama Bakımından İncelenmesi

Somut olayda:

• Yaklaşık maliyet icmal tablosunun 11.09.2025 tarihinde hazırlandığı,

• İhale ilanının ise 24.09.2025 tarihinde yayımlandığı

tespit edilmiştir. Buna göre, yaklaşık maliyet ile ilan tarihi aynı ay içerisinde belirlenmiş olup, fiyatların güncelliğini yitirdiğine dair bir durum söz konusu değildir.

Birim Fiyatların Esas Alınması ve İş Kalemi Ağırlığı

İhalenin yaklaşık maliyetinin:

• Kamu kurum ve kuruluşlarca yayımlanan birim fiyatlar esas alınarak hazırlandığı,

• TCDD-ALT-2003.2.2 poz numaralı
  “Tünel Tipi Aç-Kapa Yapılarında Demirli Beton Yapılması (C30/37 Hazır Beton Harcı İle)”
  iş kaleminin yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığının yaklaşık %37 olduğu

belirlenmiştir.

Bu durum, söz konusu iş kaleminin maliyet üzerindeki etkisini açıkça ortaya koymaktadır.

Teknik Uygulama ve İş Kalemi İçeriği

İnceleme kapsamında:

• Kemer ve yan yüzeylerde, uygulama bütünlüğü gereği yalnızca
  “sac ile eğiti yüzeyli beton ve betonarme kalıbı yapılması” imalatının tercih edildiği,

• Birim fiyat tariflerinde tünel yan yüzeyi ve temel imalatlarında
  “plywood” kullanılması yönünde bir düzenleme bulunmadığı,

• Bu nedenle 15.180.1003 poz numaralı iş kaleminin yaklaşık maliyete eklenmesinin gerekli olmadığı

idare tarafından ortaya konulmuştur.

Ayrıca, proje kesitleri esas alınarak belirlenen miktarların yeterli ve gerçekçi olduğu ifade edilmiştir.

Başvuru Sahibinin İddiasının Değerlendirilmesi

Başvuru sahibinin:

• Varsayımlara dayalı hesaplamalarla yaklaşık maliyetin hatalı olduğu,

• Bu durumun ihale sürecini ve sınır değeri etkilediği

yönündeki iddialarının, somut ve teknik bir tespit içermediği anlaşılmıştır.

Öte yandan, kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif sınır değeri yalnızca yaklaşık maliyet esas alınarak belirlenmemekte, diğer geçerli tekliflerin de etkisi bulunmaktadır.

Hukuki Sonuç

Tüm hususlar birlikte değerlendirildiğinde:

• Yaklaşık maliyetin mevzuata uygun yöntemlerle belirlendiği,

• Kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatların esas alınmasının hukuka aykırılık oluşturmadığı,

• Teknik tercihler ve miktar tespitlerinin idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu,

• Yaklaşık maliyetin hatalı olduğuna ve ihale sürecini etkilediğine dair somut bir kanıt bulunmadığı

sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, başvuru sahibinin yaklaşık maliyete ilişkin iddiası yerinde görülmemiştir.

Genel Değerlendirme

Bu karar, yaklaşık maliyetin mutlak doğruluk değil, makul ve mevzuata uygun yöntemlerle belirlenmesinin yeterli olduğunu ortaya koymaktadır. İdarelerin teknik ve mali değerlendirmelerde sahip olduğu takdir yetkisi, ancak somut ve rekabeti etkileyen bir hata ortaya konulabildiğinde sınırlandırılabilir.