Yer Tesliminin Yapılmaması Yükleniciye Sözleşmeyi Fesih Hakkı Verir mi?
(YARGITAY 15. HUKUK DAİRESİNİN 26.09.2013 TARİHLİ KARARI DOĞRULTUSUNDA DEĞERLENDİRME)
Uyuşmazlığın Konusu
Dava, yapım işine ilişkin eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Yüklenici, idarenin işyerini usulüne uygun şekilde teslim etmemesi nedeniyle temerrüde düştüğünü ileri sürerek;
- Sözleşmenin feshi,
- Kesin teminatın iadesi,
- Uğradığı maddi zararların tazmini,
- Manevi tazminat
talebinde bulunmuştur.
İlk derece mahkemesi ise yer teslimindeki gecikmenin yalnızca süre uzatımı sebebi oluşturacağı, yükleniciye fesih hakkı vermeyeceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Usulüne Uygun Yer Teslimi Yapılmamıştır
Taraflar arasında bir işyeri teslim tutanağı düzenlenmiş olmakla birlikte, tutanakta teslim edilen parsel bilgileri açıkça belirtilmemiştir.
Ayrıca Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde öngörülen;
- Eksen kazıkları,
- Röperler,
- Someler,
- Zemin kontrolleri
gibi işlemlerin de gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Bu nedenle Yargıtay, şeklen bir tutanak düzenlenmiş olsa da yükleniciye usulüne uygun yer teslimi yapılmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Yüklenici Defalarca Yer Teslimi Talebinde Bulunmuştur
Yüklenici;
- 08.08.2011 tarihli yazı,
- Eylül 2011 tarihli yazılar,
- Son olarak gönderdiği ihtarname
ile işin yapılacağı arsanın fiilen teslim edilmesini istemiştir.
Hatta ihtarnamede açıkça, yer tesliminin yapılmaması halinde sözleşmenin feshedileceği bildirilmiştir.
Buna rağmen idare tarafından herhangi bir olumlu veya olumsuz cevap verilmemiştir.
İdarenin Yer Teslim Borcunda Temerrüde Düştüğü Kabul Edilmiştir
Dosyada yer alan bilgilerden;
- İşin yapılacağı parsellerin bir kısmının üçüncü şahıslara ait olduğu,
- Kamulaştırma işlemlerinin henüz tamamlanmadığı,
- İnşaat yapılacak alanın kesin olarak belirlenemediği
anlaşılmıştır.
Yargıtay’a göre bu durumlar, iş sahibinin yükleniciye fiilen yer teslimi yapamadığını açıkça göstermektedir.
Makul Bekleme Süresi Aşılmıştır
Sözleşmede işin tamamlanma süresi 450 gün olarak belirlenmiştir.
Ancak dava tarihine gelindiğinde bu sürenin önemli bir bölümü geçmiş olmasına rağmen yükleniciye hâlâ fiili yer teslimi yapılmamıştır.
Yargıtay, bu durumda yükleniciden daha fazla beklemesinin istenemeyeceğini ve yer teslimi konusundaki tahammül ve makul bekleme süresinin aşıldığını kabul etmiştir.
Yüklenicinin Fesih Talebi Haklı Bulunmuştur
Kararda, iş sahibinin yer teslim borcunu yerine getirmemesi nedeniyle temerrüde düştüğü ve bu nedenle yüklenicinin sözleşmenin feshini istemekte haklı olduğu belirtilmiştir.
Bu sebeple;
- Sözleşmenin feshi,
- Kesin teminatın yükleniciye iadesi
gerektiği ifade edilmiştir.
Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri Ayrı Değerlendirilmelidir
Yargıtay, yüklenicinin maddi ve manevi tazminat taleplerini birlikte ileri sürdüğünü belirterek;
- Maddi tazminat kalemlerinin ayrı ayrı açıklattırılması,
- Her bir zarar kaleminin bilirkişi incelemesiyle değerlendirilmesi,
- Manevi tazminat talebinin ise şartları oluşmadığından reddedilmesi
gerektiğini vurgulamıştır.
Yargıtay’ın Sonucu
Yargıtay, yer teslimindeki gecikmenin sadece süre uzatımı sonucunu doğuracağı yönündeki mahkeme değerlendirmesini hatalı bulmuştur.
Karardan Çıkan Temel İlke
İdarenin işyerini usulüne uygun ve fiilen teslim etmemesi, yüklenicinin işe başlamasını engelliyorsa ve makul bekleme süresi de aşılmışsa, yüklenici yalnızca süre uzatımı istemekle yetinmek zorunda değildir. Bu durumda sözleşmenin feshini ve kesin teminatın iadesini talep etme hakkına sahiptir.
