YAPIM İŞLERİNDE DOĞRU BİR İŞ PROGRAMI İLE DAHA FAZLA FİYAT FARKI ALMAK MÜMKÜN MÜDÜR? BUNUN PÜF NOKTALARI NELERDİR.

Yapım işlerinde sözleşme sonra idare tarafından yükleniciye yer teslimi yapıldıktan sonra yüklenicinin 15 gün içinde iş programını hazırlayarak idarenin onayına sunması gerekmektedir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesinde 08/08/2019 tarihli mevzuat değişiklikleri öncesinde yüklenici, iş programını, işin süresi ve varsa iş kısımlarına ait bitirme tarihleri ile yıllık ödeme miktarlarını da dikkate alarak, yapım işine ait iş kalemlerini/gruplarını, aylık imalatı ve iş miktarlarını, yıllık ödenek dilimlerini ve bunların aylara dağılımını gün bazında yapılması gereken imalatları hesaplayarak idareye sunması gerekmekteydi.

08/08/2019 tarihli mevzuat değişikliği ÖNCESİNDE iş programı düzenleme şeklini bir örnekle açıklamak gerekirse;

İşin Sözleşme Bedeli : 10.000.000,00 TL
İhale Tarihi :15.01.2021
Yer Teslim Tarihi : 01.04.2021
İşin Süresi : 400 Takvim Günü
İşin Bitim Tarihi : 05.05.2023
Sözleşmeye göre ödenek dilimleri ve buna karşılık gelen yıllık sözleşme ödenekleri
2022 Yılında :%70 7.000.000,00 TL
2023 Yılında :%30 3.000.000,00 TL
Toplam :%100 10.000.000,00 TL

 

Yıllık çalışma gün sayısının belirlenmesi;
01/04/2021-31/12/2021 tarihleri arasında = 275 Takvim günü
01/01/2022-05/05/2022 tarihleri arasında = 125 Takvim günü
Sözleşme bedeli üzerinden yıllık ödenek dilimlerine göre günlük harcama tutarı;

(Yıllık Sözleşme Ödeneği Tutarı/Yıllık İş süresi)

2021 Yılı İçin : 7.000.000,00/275 = 25.454,55 TL
2022 Yılı İçin : 3.000.000,00/125 = 24.000,00 TL

 

  2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021
 AYLAR Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Çalışılan Günler 30 31 30 31 31 30 31 30 31
Aylık Ödenek Tutarları 763.636,36 789.090,91 763.636,36 789.090,91 789.090,91 763.636,36 789.090,91 763.636,36 789.090,91
Kümülatif Aylık Ödenek Tutarları 763.636,36 1.552.727,27 2.316.363,64 3.105.454,54 3.894.545,45 4.658.181,82 5.447.272,73 6.210.909,09 7.000.000,00
İş Kısımları Aylık İmalat Yüzdeleri 7,636364 7,890909 7,636364 7,890909 7,890909 7,636364 7,890909 7,636364 7,890909
İş Kısımları Kümülatif İmalat Yüzdeleri 7,636364 15,527273 23,163636 31,054545 38,945455 46,581818 54,472727 62,109091 70,000000

 

  2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022
 AYLAR Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz
Çalışılan Günler 31 28 31 30 5    
Aylık Ödenek Tutarları 744.000,00 672.000,00 744.000,00 720.000,00 120.000,00
Kümülatif Aylık Ödenek Tutarları 744.000,00 1.416.000,00 2.160.000,00 2.880.000,00 3.000.000,00
İş Kısımları Aylık İmalat Yüzdeleri 7,440000 6,720000 7,440000 7,200000 1,200000
İş Kısımları Kümülatif İmalat Yüzdeleri 77,440000 84,160000 91,600000 98,800000 100,000000

 

Hesaplamadan da anlaşılacağı üzere günlük ve aylık iş tutarlarının hesaplanmasında imalatların niteliği, teknik özellikleri ve yapım süreleri gibi hususlar göz önünde bulundurulmamaktadır.

Peki 08/08/2019 tarihinde yayımlanan ve 18/08/2019 tarihinde yürürlüğü giren mevzuat değişikliği ile ne değişti;

Yukarda örnekle açıklandığı üzere mevzuat değişikliği öncesinde gün bazında yapılacak iş yıllık ödenek dilimleri dikkate alınarak yıllık sözleşme ödeneklerinin belirlenmesi sonrasında yıla ait toplam çalışılan süreye bölünmesi ile bulunurken, yeni düzenleme ile günlük bazda yapılması gereken iş tutarının belirlenmesinde imalatların niteliği, teknik özellikleri ve yapım süreleri esas alınarak tespit edilmesi gerektiği hususu getirilmiştir.

Yapılan bu düzenleme ile yüklenicinin, işin niteliğine uygun daha iyi uygulanabilir iş programı hazırlanması sağlanmıştır. Yapım işlerinde teknik olarak ekonomik olarak maliyeti yüksek olan imalatların yapım süreleri kısa olabileceği gibi Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen jeneratör, iklimlendirme sistemleri gibi makine ağırlıklı teknolojik işler vb. iş kalemleri ile inşaat mahallinde yapılan ve işçiliği çok olan betonarme imalatları, sıva imalatları, döşeme imalatları vb. işler  ise uzun zamana ihtiyaç duymakta olan ve günlük maliyeti de düşük olmaktadır. Bu durum gün bazında ödenek dağılımlarının eşit olmamasını doğurmaktadır.  Bu durumda yüklenicinin iş programının gerisinde kalmasına sebep olmakta olup, haliyle sözleşme ve eklerindeki mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde yaptırımların uygulanmasına maruz kalmaktadır.

08/08/2019 tarihli mevzuat değişikliği SONRASINDA iş programı düzenleme şeklini açıklamak gerekirse;

İşin Sözleşme Bedeli : 10.000.000,00 TL
İhale Tarihi : 15.01.2021
Yer Teslim Tarihi : 01.04.2022
İşin Süresi : 400 Takvim Günü
İşin Bitim Tarihi : 05.05.2023
Sözleşmeye göre ödenek dilimleri ve buna karşılık gelen yıllık sözleşme ödenekleri
2022 Yılında :%70 7.000.000,00 TL
2023 Yılında :%30 3.000.000,00 TL
Toplam :%100 10.000.000,00 TL
Yıllık çalışma gün sayısının belirlenmesi;
01/04/2021-31/12/2021 tarihleri arasında = 275 Takvim günü
01/01/2022-05/05/2022 tarihleri arasında = 125 Takvim günü

İş programının hazırlanmasına ilişkin buraya kadar olan kısımda 08/08/2019 tarihli mevzuat değişikliği öncesi ile aynı şekilde işlemler yapılmaktadır. Asıl önemli olan hususlar bu süreçten sonra başlamakla birlikte burada artık günlük imalat tutarları sözleşme bedeli ile sözleşme süresi üzerinden değil de imalatların niteliği, teknik özellikleri ve yapım süreleri esas alınarak tespit edilmelidir.

  2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021
 AYLAR Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Çalışılan Günler 30 31 30 31 31 30 31 30 31
Aylık Ödenek Tutarları 200.000,00 500.000,00 650.000,00 700.000,00 900.000,00 950.000,00 1.000.000,00 1.070.000,00 1.030.000,00
Kümülatif Aylık Ödenek Tutarları 200.000,00 700.000,00 1.350.000,00 2.050.000,00 2.950.000,00 3.900.000,00 4.900.000,00 5.970.000,00 7.000.000,00
İş Kısımları Aylık İmalat Yüzdeleri 2,000000 5,000000 6,500000 7,000000 9,000000 9,500000 10,000000 10,700000 10,300000
İş Kısımları Kümülatif İmalat Yüzdeleri 2,000000 7,000000 13,500000 20,500000 29,500000 39,000000 49,000000 59,700000 70,000000

 

  2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022
 AYLAR Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz
Çalışılan Günler 31 28 31 30 5    
Aylık Ödenek Tutarları 800.000,00 850.000,00 700.000,00 600.000,00 50.000,00
Kümülatif Aylık Ödenek Tutarları 800.000,00 1.650.000,00 2.350.000,00 2.950.000,00 3.000.000,00
İş Kısımları Aylık İmalat Yüzdeleri 8,000000 8,500000 7,000000 6,000000 0,500000
İş Kısımları Kümülatif İmalat Yüzdeleri 8,000000 16,500000 23,500000 29,500000 30,000000

İş programının özellikle etki ettiği önemli bir unsurlardan biri hem yükleniciler hem de idareler açısından fiyat farkı hesabıdır. Yükleniciye ödenecek fiyat farkı tutarının hesabında dikkate alınan imalatların bedelleri, yapılan imalat tutarlarının iş programına uygunluğuna göre belirlenmektedir. Yüklenicinin iş programında öngörülen aylık iş tutarının gerisinde kaldığı durumlarda, sonraki ayda yapılacak işler için fiyat farkı hesabı, eksik gerçekleşen imalatlar tamamlanıncaya kadar, uygulama ayı ile iş programı ödenek ayı endeksi kıyaslanarak düşük olan endeksler üzerinden hesaplanmaktadır.

İşin püf noktası sözleşmesinde fiyat farkı hesaplaması öngörülen işlerde iş programının aylık dağılımının doğru yapılarak fiyat farkı uygulama esaslarına göre düşük endeks uygulaması yerine imalat tutarının güncel endeks üzerinden dikkate alınmasını sağlayacak şekilde, diğer bir ifadeyle iş programının gerisinde kalınmaması için aylık ödenek dağılımının doğru olarak yapılmasıdır.

Bunun için ne yapılmalı; yüklenicinin, işin süresi ve varsa iş kısımlarına ait bitirme tarihleri ile yıllık ödeme miktarlarını da dikkate alarak, yapım işine ait iş kalemlerini/gruplarını, imalatların niteliğini, teknik özelliğini ve yapım sürelerini esas alarak aylık imalatı ve iş miktarlarını hesaplanması gerekmektedir.

08/08/2019 tarihli mevzuat değişikliği ÖNCESİNDE ve SONRASINDA yukarıda düzenlenen iş programına göre arada olabilecek farkı örnek bir fiyat farkı hesabı ile gösterelim.

İhale dokümanında fiyat farkının Yİ-ÜFE genel endeksi esas alınarak hesaplanacağı düzenlendiğini varsayalım.

Tablo:1 08/08/2019 tarihli mevzuat değişikliği ÖNCESİNDE yapılan iş programına göre fiyat farkı hesabı
Hakediş Tarihi Hakediş Tutarı (Kümülatif)

(a)

Bir Önceki Hakediş Tutarı (Kümülatif

(b)

Bu Hakedişin Tutarı

(An=a-b)

Temel Endeks

(Go) Ocak2021

Güncel Endeks

(Gn)

Pn Değeri
(Pn=Gn/Go)
Pn-1 F=An x Bx (Pn-1)
(B=0,90)
01.05.2021 763.636,36   763.636,36 583,38 641,63 641,63 0,099849 68.623,49
01.06.2021 1.552.727,27 763.636,36 789.090,91 583,38 666,79 666,79 0,142977 101.539,67
01.07.2021 2.316.363,64 1.552.727,27 763.636,36 583,38 693,54 693,54 0,188831 129.778,40
01.08.2021 3.105.454,54 2.316.363,64 789.090,91 583,38 710,61 710,61 0,218091 154.884,26
01.09.2021 3.894.545,45 3.105.454,54 789.090,91 583,38 730,28 730,28 0,251808 178.829,46
01.10.2021 4.658.181,82 3.894.545,45 763.636,36 583,38 741,58 741,58 0,271178 186.373,25
01.11.2021 5.447.272,73 4.658.181,82 789.090,91 583,38 780,45 780,45 0,337807 239.904,39
01.12.2021 6.210.909,09 5.447.272,73 763.636,36 583,38 858,43 858,43 0,471477 324.033,28
01.01.2022 7.000.000,00 6.210.909,09 789.090,91 583,38 1022,25 1.022,25 0,752288 534.261,26
  Toplam Fiyat Farkı Tutarı 1.918.227,46

 

Tablo:2 08/08/2019 tarihli mevzuat değişikliği SONRASINDA yapılan iş programına göre fiyat farkı hesabı
Hakediş Tarihi Hakediş Tutarı (Kümülatif)

(a)

Bir Önceki Hakediş Tutarı (Kümülatif

(b)

Bu Hakedişin Tutarı

(An=a-b)

Temel Endeks

(Go) Ocak2021

Güncel Endeks

(Gn)

Pn Değeri
(Pn=Gn/Go)
Pn-1 F=An x Bx (Pn-1)
(B=0,90)
01.05.2021 200.000,00   200.000,00 583,38 641,63 641,63 0,099849 17.972,82
01.06.2021 700.000,00 200.000,00 500.000,00 583,38 666,79 666,79 0,142977 64.339,65
01.07.2021 1.350.000,00 700.000,00 650.000,00 583,38 693,54 693,54 0,188831 110.466,14
01.08.2021 2.050.000,00 1.350.000,00 700.000,00 583,38 710,61 710,61 0,218091 137.397,33
01.09.2021 2.950.000,00 2.050.000,00 900.000,00 583,38 730,28 730,28 0,251808 203.964,48
01.10.2021 3.900.000,00 2.950.000,00 950.000,00 583,38 741,58 741,58 0,271178 231.857,19
01.11.2021 4.900.000,00 3.900.000,00 1.000.000,00 583,38 780,45 780,45 0,337807 304.026,30
01.12.2021 5.970.000,00 4.900.000,00 1.070.000,00 583,38 858,43 858,43 0,471477 454.032,35
01.01.2022 7.000.000,00 5.970.000,00 1.030.000,00 583,38 1022,25 1.022,25 0,752288 697.370,98
  Toplam Fiyat Farkı Tutarı 2.221.427,23

 

Özetle;

özellikle yüklenicilerin eksik fiyat farkı almamak için iş programını doğru ve gerçekçi bir şekilde hazırlaması gerekmektedir. Bunun içinde birbirini takip eden imalatların doğru bir şekilde programa yansıtılması önem arz etmektedir. Ek fiyat farkı tablolarından da anlaşılacağı üzere güncel mevzuat çerçevesinde doğru bir şekilde hazırlanmış bir iş programı ile %15 gibi daha fazla fiyat farkı alması mümkün olabilecektir.

 

Print Friendly, PDF & Email

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz