4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu Kapsamında Yasaklama İşlemlerinde Fiile İştirak ve Sorumluluk
Özet:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca, ihalelere katılmaktan yasaklama işlemi tesis edilebilmesi için, öncelikle Kanun’da belirtilen yasak fiil ve davranışlardan birinin ihaleye katılan kişi veya şirket tarafından işlendiğinin açık, somut ve tereddütsüz bir şekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Yasaklama işlemi, sadece fiili bizzat işleyen kişiye veya fiile iştirak eden ortaklara uygulanabilir. Fiile iştiraki bulunmayan ortaklar ise bu yaptırımdan sorumlu tutulamaz.
- Yasaklama İşleminin Hukukî Dayanağı
4734 sayılı Kanun’un “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı hükümleri, kamu ihale sisteminin dürüstlük ve rekabet ilkelerine uygun yürütülmesini sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Yasaklama kararının alınabilmesi için iki temel unsurun birlikte bulunması gerekir:
Yasak fiil veya davranışın gerçekleşmiş olması,
Bu fiil veya davranışın failinin açık şekilde belirlenmesi.
Dolayısıyla, yalnızca şüpheye dayalı veya dolaylı ilişkilere dayanılarak bir isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklanması mümkün değildir.
- Ortak Girişimlerde Sorumluluk ve Fiile İştirak
Ortak girişim şeklinde ihaleye katılan istekliler açısından, yasak fiil veya davranışa fiilen iştirak eden ortaklar hakkında yasaklama uygulanabilir. Ancak iştirak bulunmadığı sürece, diğer ortakların da cezalandırılması hukuken mümkün değildir.
Kanun, “cezaların şahsiliği” ilkesine paralel biçimde, sadece suça veya yasak fiile katılan tarafın sorumlu olacağını öngörmektedir. Bu nedenle, bir ortağın diğer ortağın eylemlerinden haberdar olmaması veya eylemin onun bilgisi dışında gerçekleşmiş olması hâlinde, bu ortağa yasaklama yaptırımı uygulanamaz.
